Matter Labs vừa phát đi thông báo quan trọng về việc ngừng hỗ trợ hoàn toàn ZKsync Lite vào năm 2026, khép lại vòng đời của giải pháp zk-rollup tiên phong này. Quyết định "thay máu" này được giới chuyên môn đánh giá là bước đi tất yếu nhằm tập trung nguồn lực cho ZKsync Era, trong bối cảnh cuộc đua công nghệ mở rộng quy mô Ethereum đang đòi hỏi sự tương thích EVM toàn diện.

Lộ Trình "Sunset": Hồi Kết Của Một Di Sản

Theo thông báo chính thức từ đội ngũ phát triển Matter Labs, ZKsync Lite (trước đây là ZKsync 1.0) sẽ bắt đầu quy trình ngừng hoạt động (sunset process) và chính thức đóng cửa vào năm 2026.

                                                                                 Nguồn: X

Đây không phải là một quyết định đột ngột mà là một phần trong lộ trình dài hạn. Đại diện dự án khẳng định ZKsync Lite đã "hoàn thành xuất sắc vai trò lịch sử của mình". Ra đời vào năm 2020, phiên bản này là một trong những nỗ lực đầu tiên đưa công nghệ Zero-knowledge Proof vào thực tiễn, giải quyết bài toán tắc nghẽn và phí giao dịch cao của Ethereum thời điểm đó.

Tuy nhiên, với sự tiến bộ vượt bậc của công nghệ blockchain sau 5 năm, kiến trúc của bản Lite đã không còn phù hợp với định hướng phát triển hiện đại, vốn đòi hỏi khả năng lập trình phức tạp và tính tương tác cao.

Tác Động Đến Hệ Sinh Thái Và Nhà Đầu Tư

Trước thông tin này, cộng đồng đầu tư và phát triển ứng dụng (dApp) đã đặt ra nhiều câu hỏi về tính an toàn của tài sản và sự ổn định của hệ thống. ZKsync đã đưa ra các cam kết cụ thể:

1. Vùng an toàn (Safe Zone): Việc đóng cửa ZKsync Lite hoàn toàn không ảnh hưởng đến ZKsync Era (phiên bản 2.0 hiện tại) hay các chuỗi được xây dựng trên bộ công cụ ZK Stack. Đây là hai thực thể hoạt động trên kiến trúc công nghệ khác biệt.

2. Lộ trình di cư (Migration Path): Để tránh gây sốc cho thị trường, một lộ trình chi tiết kèm theo các công cụ và hướng dẫn chuyển đổi tài sản từ Lite sang Era sẽ được công bố trong năm tới. Khoảng thời gian đệm kéo dài đến năm 2026 được xem là đủ an toàn để người dùng và các dự án cũ thực hiện việc di dời.

Tại Sao Phải "Khai Tử"?

Động thái này phản ánh xu hướng "Hợp nhất và Tối ưu hóa" (Consolidation & Optimization) đang diễn ra mạnh mẽ trong mảng Layer-2.

• Hạn chế của ZKsync Lite: Phiên bản 1.0 chủ yếu tập trung vào thanh toán đơn giản và hoán đổi token. Nó thiếu khả năng tương thích với Máy ảo Ethereum (EVM), nghĩa là các nhà phát triển không thể dễ dàng đưa các ứng dụng phức tạp từ Ethereum lên Lite.

• Sự áp đảo của ZKsync Era: Ngược lại, ZKsync Era là một zkEVM – cho phép chạy các hợp đồng thông minh phức tạp với chi phí thấp và bảo mật cao. Việc duy trì song song một phiên bản cũ kỹ (Lite) và một phiên bản hiện đại (Era) gây lãng phí tài nguyên bảo trì và phân mảnh thanh khoản của hệ sinh thái.

Việc ZKsync Lite dừng hoạt động vào năm 2026 là tín hiệu cho thấy công nghệ zk-rollup đã bước qua giai đoạn thử nghiệm sơ khai để tiến tới giai đoạn trưởng thành. Đối với các nhà đầu tư và người dùng, đây là lúc cần rà soát lại danh mục tài sản, đảm bảo không còn lưu trữ dài hạn trên các giao thức cũ và chuẩn bị sẵn sàng cho làn sóng chuyển dịch sang các hệ sinh thái zkEVM hiện đại hơn.

Disclaimer: Bài viết chỉ có mục đích thông tin, không phải lời khuyên đầu tư. Nhà đầu tư nên tìm hiểu kỹ trước khi ra quyết định. Chúng tôi không chịu trách nhiệm về các quyết định đầu tư của bạn.