Giữa lúc đồng nội tệ rơi tự do và các lệnh trừng phạt bủa vây, Ngân hàng Trung ương Iran (CBI) đã thực hiện một bước đi táo bạo chưa từng có: Chi hơn 500 triệu USD để tích trữ USDT trong năm 2025. Báo cáo mới nhất từ Elliptic đã hé lộ "phao cứu sinh" kỹ thuật số này hoạt động ra sao và những rủi ro an ninh khổng lồ đi kèm.

Đồng Rial "bốc hơi" giá trị: Cơn ác mộng của nền tài chính

Bối cảnh kinh tế Iran trong năm qua được ví như một bức tranh u tối khi đồng Rial liên tục lao dốc không phanh trên thị trường tự do. Đến đầu năm 2026, tình hình trở nên bi đát đến mức sức mua của đồng tiền này gần như bị "xóa sổ".

Mặc dù chưa chính thức chạm mức 0, nhưng tốc độ mất giá khủng khiếp đã khiến đồng Rial gần như vô giá trị trong các hoạt động thương mại quốc tế hay tích trữ tài sản. Hệ quả là một làn sóng phẫn nộ bùng phát trong công chúng, niềm tin sụp đổ hoàn toàn. Cả người dân và doanh nghiệp đều hoảng loạn tháo chạy sang USD, vàng và các tài sản liên kết tiền mã hóa (crypto) để bảo toàn vốn.

Lộ diện "kho dự trữ" tiền số khổng lồ

Trong bối cảnh bị cô lập khỏi hệ thống ngân hàng toàn cầu (SWIFT) và không thể tiếp cận nguồn dự trữ ngoại hối USD dù vẫn bán được dầu mỏ, Iran buộc phải tìm lối thoát.

Công ty phân tích blockchain Elliptic đã công bố một phát hiện chấn động:

Nguồn X @elliptic

• Họ xác định được một mạng lưới ví crypto do chính Ngân hàng Trung ương Iran kiểm soát.

• Lượng tích lũy trong năm 2025 lên tới ít nhất 507 triệu USD dưới dạng stablecoin USDT.

• Con số thực tế có thể còn cao hơn nhiều, do đây chỉ là dữ liệu từ các ví có độ nhận diện cao.

Đường đi của dòng tiền: Chiến lược lách luật tinh vi

Dựa trên các tài liệu rò rỉ, Elliptic đã vẽ lại hành trình dòng tiền đầy toan tính của Iran:

1. Nguồn vốn: CBI đã thực hiện ít nhất hai đợt mua gom lớn vào tháng 4 và tháng 5/2025, sử dụng đồng Dirham UAE (AED) để thanh toán.

2. Hạ tầng: Đây không phải là thử nghiệm nhỏ lẻ mà là một chiến lược hệ thống. Đến giữa năm 2025, phần lớn USDT được chuyển về Nobitex – sàn giao dịch crypto lớn nhất Iran.

3. Mục đích: Tại đây, USDT đóng vai trò như một dạng "dự trữ USD song song", sẵn sàng hoán đổi sang các loại crypto khác hoặc bán ra để hỗ trợ thanh khoản nội địa khi cần.

Sự sụp giảm giá trị của đồng tiền Iran - Nguồn: Google Finance

Cú sốc bảo mật và sự thay đổi chiến thuật sau vụ hack 90 triệu USD

Tuy nhiên, chiến lược tập trung vào sàn nội địa đã gặp biến cố lớn vào tháng 6/2025. Sàn Nobitex bất ngờ bị tấn công và thiệt hại khoảng 90 triệu USD. Vụ việc được cho là do nhóm Gonjeshke Darande (nhóm hacker thân Israel) thực hiện, với cáo buộc sàn này tiếp tay né tránh lệnh trừng phạt.

Ngay lập tức, dòng tiền của Ngân hàng Trung ương Iran đã đảo chiều:

• Rời bỏ sàn tập trung: USDT không còn nằm im tại các sàn nội địa.

• Chuyển sang DeFi: Tài sản được di chuyển qua các cầu nối (bridge) từ mạng lưới TRON sang Ethereum.

• Xóa dấu vết: Tiền được swap (hoán đổi) liên tục trên các sàn phi tập trung (DEX) và luân chuyển qua nhiều blockchain khác nhau cho đến cuối năm 2025 nhằm gây khó khăn cho việc truy vết.

Nghi vấn "nội gián" và lỗ hổng thông tin mật

Câu chuyện càng trở nên nóng hơn khi truyền thông Iran vào cuộc. Doanh nhân nổi tiếng Babak Zanjani đã lên tiếng tiết lộ rằng CBI mua USDT không chỉ để dự trữ mà còn để điều tiết thị trường ngoại hối, thông qua các ví liên quan đến một công ty công nghệ quốc gia.

Đáng lo ngại hơn, ông Zanjani cảnh báo về tình trạng rò rỉ thông tin nghiêm trọng:

"Nhiều địa chỉ ví vừa được tạo lập đã nhanh chóng bị lộ và rơi vào danh sách đen của các thế lực thù địch."

Điều này dấy lên nghi vấn về việc có "tay trong" hoặc lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng trong hệ thống tài chính nhạy cảm của Iran, gia tăng áp lực đòi minh bạch đối với Ngân hàng Trung ương.

Lời kết

Vụ việc của Iran là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy stablecoin như USDT đang trở thành công cụ tài chính thay thế chiến lược cho các quốc gia bị cấm vận. Tuy nhiên, việc vận hành "nền kinh tế ngầm" trên blockchain ở cấp độ nhà nước là con dao hai lưỡi: vừa giúp duy trì sự sống cho nền kinh tế, vừa đối mặt với rủi ro an ninh mạng, thiếu minh bạch và các đòn trả đũa địa chính trị ngày càng khốc liệt.

Disclaimer: Bài viết chỉ có mục đích thông tin, không phải lời khuyên đầu tư. Nhà đầu tư nên tìm hiểu kỹ trước khi ra quyết định. Chúng tôi không chịu trách nhiệm về các quyết định đầu tư của bạn.